دەرمانەکان
سەرچاوەیەکی متمانەپێکراو بۆ زانیاری ورد لەسەر دەرمانەکان. دەرمان بەپێی جۆر، پۆل، یان ناو بگەڕە.
نوێترین دەرمانەکان
259 دەرمان
Remicade, Inflectra, Renflexis, Ixifi, Avsola
infliximab
• زانیارییە سەرەتاییەکان: - پۆلێنکردنی دەرمان: دەرمانێکی بایۆلۆجییە کە کاریگەری لەسەر کۆئەندامی بەرگری هەیە. - گروپی کیمیایی/چارەسەری: TNF alpha inhibitor. - میکانیزمی کردار: Infliximab دژەتەنێکە (antibody) کە بە TNF alpha دەلکێت و ڕێگری دەکات لە کارکردنی TNF alpha کە ڕۆڵێکی گرنگی هەیە لە دروستبوونی هەوکردن. بەم شێوەیە، هەوکردن کەم دەکاتەوە. • تایبەتمەندییە دەرمانناسییەکان: - ڕێژەی مژینی: Infliximab لە ڕێگەی intravenous (IV) دەدرێت، بۆیە مژینی تەواوە. - بەردەستبوونی زیندەیی: 100% بەردەستە بەهۆی intravenous. - نیوە تەمەن: نزیکەی 7-12 ڕۆژە. - لوتکەی چڕیی پلازما: دەستبەجێ دوای تەواوبوونی infusion دەگاتە لوتکە. • بەکارهێنانی پزیشکی: - بەکارهێنانی سەرەکی: بەکاردێت بۆ چارەسەرکردنی نەخۆشییەکانی هەوکردنی ڕیخۆڵە (IBD) وەک نەخۆشیی کرۆن (Crohn's disease) و کۆلێتی بریندار (ulcerative colitis)، هەروەها بۆ arthritis و psoriasis. - بەکارهێنانی لاوەکی: هەندێکجار بۆ چارەسەری spondylitis (هەوکردنی بڕبڕەی پشت) بەکاردێت. - مەرجەکانی ئامانج: نەخۆشییەکانی هەوکردنی درێژخایەن وەک ئەوانەی سەرەوە. - سودەکانی چارەسەرکردن: کەمکردنەوەی هەوکردن، ئازار، و باشترکردنی کوالێتی ژیان. • کاریگەرییەکانی دەرمان: - کات بۆ کاریگەری: لە هەندێک نەخۆشدا لە چەند هەفتەیەکدا دەردەکەوێت، بەڵام لە هەندێکی تردا پێویستی بە کاتی زیاتر هەیە. - ماوەی کارکردن: ماوەی کارکردنی دەرمانەکە بەندە لەسەر بارودۆخی نەخۆشەکە و ژەمە دەرمانەکە، بەڵام بە شێوەیەکی گشتی چەند هەفتەیەک دەخایەنێت. - کارلێکەکانی دەرمان: Infliximab کارلێک دەکات لەگەڵ هەندێک دەرمانی تر، بەتایبەتی ئەوانەی کاریگەرییان لەسەر کۆئەندامی بەرگری هەیە. پێویستە لەگەڵ پزیشک ڕاوێژ بکرێت پێش بەکارهێنانی هەر دەرمانێکی تر. - مەودای چارەسەری: دەبێت ژەمە دەرمان لەلایەن پزیشکەوە دیاری بکرێت بەپێی بارودۆخی نەخۆشەکە. • تایبەتمەندییە سەرەکییەکان: - تایبەتمەندی تایبەت: Infliximab دژەتەنێکی monoclonalە. - سوودەکانی: دەتوانێت نیشانەکانی نەخۆشییە درێژخایەنەکان کەم بکاتەوە و کوالێتی ژیان باشتر بکات. - گرنگی کلینیکی: دەرمانێکی گرنگە بۆ ئەو نەخۆشانەی کە بە دەرمانەکانی تر وەڵام نادەنەوە. - پرۆفایلی سەلامەتی: دەرمانەکە دەبێت بە وریاییەوە بەکاربهێنرێت چونکە ئەگەری تووشبوون بە هەوکردن زیاد دەکات.
Enbrel, Erelzi, Eticovo
etanercept
• زانیارییە سەرەتاییەکان: - پۆلێنکردنی دەرمان: دەرمانێکی بایۆلۆجییە. - گروپی کیمیایی/چارەسەری: TNF blocker، immunotherapy. - میکانیزمی کردار: ئەتەنەرسێپت TNF alpha دەبەستێتەوە، کە پرۆتینێکە لەناو لەشدا ھەوکردن دروست دەکات. بە بەستنەوەی TNF alpha، ئەتەنەرسێپت چالاکیی TNF alpha بلۆک دەکات و ھەوکردن کەم دەکاتەوە. • تایبەتمەندییە دەرمانناسییەکان: - ڕێژەی مژینی: بە ھێواشی لە شوێنی injection مژدەدرێت. - بەردەستبوونی زیندەیی: نزیکەی 76% - نیوە تەمەن: نزیکەی 115 کاژێر. - لوتکەی چڕیی پلازما: لە ماوەی 48-72 کاژێر دوای injection دەگاتە لوتکە. • بەکارهێنانی پزیشکی: - بەکارهێنانی سەرەکی: چارەسەری ڕۆماتیزمی جومگەکان (rheumatoid arthritis)، ڕۆماتیزمی جومگەی منداڵان (juvenile idiopathic arthritis)، سۆریاتیکی جومگەکان (psoriatic arthritis)، سپۆندیلیت (ankylosing spondylitis) و psoriasis. - بەکارهێنانی لاوەکی: ھەندێک جار بۆ چارەسەری نەخۆشییەکانی تری ھەوکردن بەکاردێت. - مەرجەکانی ئامانج: جومگەکان، پێست. - سودەکانی چارەسەرکردن: کەمکردنەوەی ئازار و ھەوکردن، باشترکردنی جووڵەی جومگەکان، کەمکردنەوەی زیانی جومگەکان. • کاریگەرییەکانی دەرمان: - کات بۆ کاریگەری: ھەندێک کەس لە ماوەی چەند ھەفتەیەکدا ھەست بە باشبوون دەکەن، بەڵام ڕەنگە چەند مانگێکی پێبچێت تا کاریگەری تەواو دەردەکەوێت. - ماوەی کارکردن: تاوەکو ئەو کاتەی بەردەوام بەکاردێت. - کارلێکەکانی دەرمان: لەگەڵ دەرمانەکانی تری کە سیستەمی بەرگری لەش دادەبەزێنن کارلێک دەکات. - مەودای چارەسەری: دەبێت لەلایەن پزیشکەوە دیاری بکرێت. • تایبەتمەندییە سەرەکییەکان: - تایبەتمەندی تایبەت: دەبێت بە وریاییەوە بەکاربھێنرێت لەو کەسانەی کە ھەوکردنیان ھەیە. - سوودەکانی: دەتوانێت ئازار و ھەوکردن کەم بکاتەوە و کوالێتی ژیان باشتر بکات. - گرنگی کلینیکی: پێویستە بە بەردەوامی لەژێر چاودێری پزیشکدا بەکاربھێنرێت. - پرۆفایلی سەلامەتی: کاریگەری لاوەکی ھەیە وەک ھەوکردن و کاردانەوەی شوێنی injection.
Humira, Amjevita, Hyrimoz, Hadlima, Cyltezo
adalimumab
• زانیارییە سەرەتاییەکان: - پۆلێنکردنی دەرمان: دەرمانێکی بایۆلۆجییە. - گروپی کیمیایی/چارەسەری: دژەتەنی تاکەکەسی (monoclonal antibody). - میکانیزمی کردار: ئەدالیموماب TNF alpha inhibitor ە، کاردەکات بۆ بلۆککردنی TNF alpha، پرۆتینێک کە بەشدارە لە دروستکردنی هەوکردن لە لەشدا. بە بلۆککردنی TNF alpha، ئەدالیموماب دەتوانێت هەوکردن کەمبکاتەوە و نیشانەکانی نەخۆشییە جۆراوجۆرەکان چارەسەر بکات. • تایبەتمەندییە دەرمانناسییەکان: - ڕێژەی مژینی: لە پاش injection لەژێر پێستدا بە هێواشی دەمژرێت. - بەردەستبوونی زیندەیی: نزیکەی 60%. - نیوە تەمەن: نزیکەی 2 هەفتە. - لوتکەی چڕیی پلازما: لە ماوەی 5 ڕۆژ بۆ 1 هەفتەدا دەگاتە لوتکە. • بەکارهێنانی پزیشکی: - بەکارهێنانی سەرەکی: چارەسەری هەوکردنی جومگەکان (Rheumatoid arthritis), هەوکردنی بڕبڕەکان (Ankylosing spondylitis), نەخۆشی کرۆن (Crohn's disease), کۆلێتی بریندار (Ulcerative colitis), سۆدەف (Psoriasis), و هەوکردنی پێست (Hidradenitis suppurativa). - بەکارهێنانی لاوەکی: ڕەنگە بۆ چارەسەری هەندێک نەخۆشی تری هەوکردنیش بەکاربهێنرێت. - مەرجەکانی ئامانج: ئەو نەخۆشیانەی کە TNF alpha تێیدا ڕۆڵی هەیە. - سودەکانی چارەسەرکردن: کەمکردنەوەی هەوکردن، ئازار، و باشترکردنی ئەرکی جومگەکان و کوالیتی ژیان. • کاریگەرییەکانی دەرمان: - کات بۆ کاریگەری: هەندێک لە نەخۆشەکان لە ماوەی چەند هەفتەیەکدا هەستی پێدەکەن، بەڵام ڕەنگە بۆ هەندێکی تر کاتی زیاتری پێویست بێت. - ماوەی کارکردن: کاریگەرییەکانی دەرمانەکە نزیکەی 2 هەفتە دەخایەنێت. - کارلێکەکانی دەرمان: لەگەڵ هەندێک دەرمانی تر کارلێک دەکات، بۆیە پێویستە ئاگاداری پزیشک بیت دەربارەی هەموو دەرمانەکانت. لەگەڵ دەرمانەکانی وەکو methotrexate کارلێک دەکات. - مەودای چارەسەری: پزیشک دیاری دەکات بەپێی باری تەندروستی نەخۆش. • تایبەتمەندییە سەرەکییەکان: - تایبەتمەندی تایبەت: بلۆککردنی TNF alpha. - سوودەکانی: دەتوانێت نیشانەکانی نەخۆشییە هەوکردنەکان کەمبکاتەوە و کوالیتی ژیان باشتر بکات. - گرنگی کلینیکی: یارمەتیدەرە بۆ چارەسەری نەخۆشییە درێژخایەنەکان. - پرۆفایلی سەلامەتی: وەک هەموو دەرمانەکانی تر، ئەدالیمومابیش دەکرێت کاریگەری لاوەکی هەبێت.
Imuran, Azasan
azathioprine
• زانیارییە سەرەتاییەکان: - پۆلێنکردنی دەرمان: دەرمانێکی سەرکوتکەری سیستەمی بەرگرییە. - گروپی کیمیایی/چارەسەری: purine analog. - میکانیزمی کردار: کار دەکات بە تێکدانی دروستبوونی DNA و RNA، کە پێویستە بۆ گەشەکردن و زۆربوونی خانەکان، بەتایبەتی خانەکانی بەرگری. لە ئەنجامدا، چالاکیی سیستەمی بەرگری لەش سەرکوت دەکات. • تایبەتمەندییە دەرمانناسییەکان: - ڕێژەی مژینی: بەخێرایی لە ڕیخۆڵەکانەوە دەمژرێت. - بەردەستبوونی زیندەیی: گۆڕانکاری هەیە بەهۆی میتابۆلیزمی لە liver. - نیوە تەمەن: نزیکەی ١٢ خولەک بۆ azathioprine خۆی، بەڵام metabolites چالاکەکە درێژتر دەمێننەوە. - لوتکەی چڕیی پلازما: لە نێوان ١-٢ کاتژمێردا دەگاتە لوتکە. • بەکارهێنانی پزیشکی: - بەکارهێنانی سەرەکی: بۆ ڕێگریکردن لە ڕەتکردنەوەی ئەندامە چێندراوەکان، چارەسەری نەخۆشییە خۆئیمونییەکان وەکو هەوکردنی ڕیخۆڵەکان (IBD)، هەوکردنی جومگەکان (rheumatoid arthritis)، lupus، و نەخۆشی پێست. - بەکارهێنانی لاوەکی: لە هەندێک حاڵەتدا بۆ چارەسەری autoimmune hepatitis و هەندێک نەخۆشیی دیکەی خۆئیمونی بەکاردێت. - مەرجەکانی ئامانج: سیستەمی بەرگری لەش. - سودەکانی چارەسەرکردن: یارمەتی دەدات کۆنترۆڵی سیستەمی بەرگری بکات بۆ ڕێگریکردن لە زیان گەیاندن بە ئەندامان و شانەکانی لەش. • کاریگەرییەکانی دەرمان: - کات بۆ کاریگەری: ڕەنگە چەند هەفتەیەک یان مانگێکی پێبچێت تا کاریگەری تەواو دەربکەوێت. - ماوەی کارکردن: مادام دەرمانەکە بەردەوام بەکاربهێنرێت کاریگەرییەکەی دەمێنێتەوە. - کارلێکەکانی دەرمان: زۆر دەرمان هەن کە کارلێک دەکەن لەگەڵ azathioprine، بۆیە پێویستە پزیشک ئاگادار بکرێتەوە لە هەموو دەرمانەکان. especially allopurinol. - مەودای چارەسەری: دەبێت بە وریاییەوە بەکاربهێنرێت و چاودێری بکرێت بۆ دڵنیابوون لە سەلامەتی و کاریگەری. • تایبەتمەندییە سەرەکییەکان: - تایبەتمەندی تایبەت: دەرمانێکی سەرکوتکەری بەرگرییە و کار دەکات بە تێکدانی دروستبوونی DNA. - سوودەکانی: یارمەتی دەدات لە کۆنترۆڵکردنی نەخۆشییە خۆئیمونییەکان و ڕێگریکردن لە ڕەتکردنەوەی ئەندامە چێندراوەکان. - گرنگی کلینیکی: دەرمانێکی گرنگە بۆ نەخۆشەکان کە پێویستیان بە سەرکوتکردنی سیستەمی بەرگری هەیە. - پرۆفایلی سەلامەتی: ڕەنگە کاریگەری لاوەکی هەبێت و پێویستی بە چاودێری هەیە.
Azasan, Imuran
azathioprine
• زانیارییە سەرەتاییەکان: - پۆلێنکردنی دەرمان: دەرمانە سەرکوتکەرەکان (Immunosuppressant) - گروپی کیمیایی/چارەسەری: Purine analog (هاوشێوەی پیورین). Azathioprine پرۆدرەگە و دەگۆڕدرێت بۆ 6-mercaptopurine. - میکانیزمی کردار: Azathioprine کاردەکات بە سەرکوتکردنی سیستەمی بەرگری لەش. لە ڕێگەی تێکدانی دروستبوونی DNA و RNA، کە پێویستە بۆ گەشەکردن و زۆربوونی خانەکانی بەرگری. بە تایبەتی، کاریگەری هەیە لەسەر T-lymphocytes و B-lymphocytes. • تایبەتمەندییە دەرمانناسییەکان: - ڕێژەی مژینی: بە باشی لە ڕیخۆڵەکانەوە دەمژرێت. - بەردەستبوونی زیندەیی: بەردەستبوونی زیندەیی دەگۆڕێت بەهۆی گۆڕینی بۆ 6-mercaptopurine. - نیوە تەمەن: نیوە تەمەنی Azathioprine کورتە، بەڵام 6-mercaptopurine نیوە تەمەنی درێژترە. - لوتکەی چڕیی پلازما: لە ماوەی 1-2 کاتژمێردا دەگاتە لوتکە. • بەکارهێنانی پزیشکی: - بەکارهێنانی سەرەکی: ڕێگریکردن لە ڕەتکردنەوەی ئەندامە چێندراوەکان، چارەسەری نەخۆشییە خۆکارئۆتۆمۆنەکان (autoimmune diseases) وەکو نەخۆشی Crohn's، ulcerative colitis، rheumatoid arthritis، systemic lupus erythematosus (SLE)، و autoimmune hepatitis. - بەکارهێنانی لاوەکی: بۆ چارەسەری هەندێک نەخۆشی پێست بەکاردێت. - مەرجەکانی ئامانج: چارەسەری نەخۆشییەکان کە تێیدا سیستەمی بەرگری لەش هێرش دەکاتە سەر شانەکانی خۆی. - سودەکانی چارەسەرکردن: کەمکردنەوەی هەوکردن، سەرکوتکردنی سیستەمی بەرگری، ڕێگریکردن لە زیان گەیاندن بە ئەندامەکان. • کاریگەرییەکانی دەرمان: - کات بۆ کاریگەری: پێویستی بە چەند هەفتەیەک هەیە بۆ ئەوەی کاریگەرییەکانی دەربکەون. - ماوەی کارکردن: تاوەکو دەرمانەکە بەردەوام بێت کاردەکات. - کارلێکەکانی دەرمان: لەگەڵ دەرمانەکانی وەکو allopurinol، ئەنجامی ژەهراویبوونی دەرمانەکە زیاد دەکات. پێویستە ئاگاداربوون لەگەڵ ACE inhibitors و warfarin. - مەودای چارەسەری: چاودێریکردنی وریایانە پێویستە بۆ ئەوەی کاریگەرییەکی دروستی هەبێت بێ ئەوەی ببێتە هۆی ژەهراویبوون. • تایبەتمەندییە سەرەکییەکان: - تایبەتمەندی تایبەت: دەبێت بە وریاییەوە بەکاربهێنرێت لەو کەسانەی کە کێشەی گورچیلە و جگەریان هەیە. - سوودەکانی: دەتوانێت کۆنتڕۆڵی نەخۆشییە خۆکارئۆتۆمۆنەکان بکات و ڕێگری بکات لە ڕەتکردنەوەی ئەندامە چێندراوەکان. - گرنگی کلینیکی: بەکارهێنانی دەرمانەکە پێویستی بە چاودێریکردنی بەردەوامی پزیشکی هەیە بۆ دڵنیابوون لە سەلامەتی و کاریگەری. - پرۆفایلی سەلامەتی: کاریگەری لاوەکی زۆری هەیە، وەک کەمکردنەوەی خڕۆکە سپییەکانی خوێن و مەترسی تووشبوون بە هەوکردن.
Cellcept, Myfortic
mycophenolate
• زانیارییە سەرەتاییەکان: - پۆلێنکردنی دەرمان: دەرمانێکی سەرکوتکەری بەرگرییە (Immunosuppressant). - گروپی کیمیایی/چارەسەری: مۆفێتیل ئێستێر (Mofetil Ester)ی ترشی مایکۆفینۆلیک (Mycophenolic Acid). - میکانیزمی کردار: مایکۆفینۆلیت مۆفێتیل دەگۆڕدرێت بۆ ترشی مایکۆفینۆلیک کە ئەنزیمی ئینۆسین مۆنۆفۆسفەیت دیهیدرۆجینەیز (Inosine Monophosphate Dehydrogenase - IMPDH) سەرکوت دەکات. ئەم ئەنزیمە پێویستە بۆ دروستکردنی گوانیلۆزین، کە پێکهاتەیەکی گرنگە لە دروستکردنی DNA. بە سەرکوتکردنی IMPDH، ترشی مایکۆفینۆلیک دروستکردنی DNA لە خانەکانی بەرگری لەشدا کەم دەکاتەوە، بەتایبەتی لیمفۆسایتەکان (Lymphocytes)، کە ڕۆڵێکی سەرەکی دەگێڕن لە ڕەتکردنەوەی ئەندامە چێندراوەکان. • تایبەتمەندییە دەرمانناسییەکان: - ڕێژەی مژینی: خێرا دەمژرێت لە ڕیخۆڵەکانەوە. - بەردەستبوونی زیندەیی: دەگۆڕێت بەپێی جۆری دەرمانەکە (Cellcept versus Myfortic). Cellcept زیاتر بەردەستە لە زیندەییدا. - نیوە تەمەن: نزیکەی 18 کاتژمێرە. - لوتکەی چڕیی پلازما: لە ماوەی 1-3 کاتژمێردا دەگاتە لوتکە. • بەکارهێنانی پزیشکی: - بەکارهێنانی سەرەکی: پێشگیری لە ڕەتکردنەوەی ئەندامی چێندراو (وەک گورچیلە، دڵ، جگەر). - بەکارهێنانی لاوەکی: چارەسەری نەخۆشییەکانی وەکو نەخۆشی لوپوس (Lupus)، ڕوماتیزم (Rheumatoid Arthritis)، و نەخۆشی پێست (Psoriasis) بەتایبەتی ئەگەر چارەسەرەکانی تر سەرکەوتوو نەبن. - مەرجەکانی ئامانج: نەخۆشە چێندراوەکان، نەخۆشانی نەخۆشییە خۆکاربەرگرییەکان (Autoimmune diseases). - سودەکانی چارەسەرکردن: کەمکردنەوەی ئەگەری ڕەتکردنەوەی ئەندام، کۆنترۆڵکردنی نیشانەکانی نەخۆشییە خۆکاربەرگرییەکان. • کاریگەرییەکانی دەرمان: - کات بۆ کاریگەری: چەند هەفتەیەک بۆ ئەوەی کاریگەرییە تەواوەکەی دەربکەوێت. - ماوەی کارکردن: تا ئەو کاتەی دەرمانەکە بەردەوام بەکاربهێنرێت. - کارلێکەکانی دەرمان: کارلێک لەگەڵ دەرمانەکانی وەکو ئەنتاسیدەکان (Antacids)، کۆلێستیرامین (Cholestyramine)، و دەرمانەکانی دژە ڤایرۆس (Antiviral medications). - مەودای چارەسەری: پێویستە بە وریاییەوە چاودێری بکرێت بۆ ئەوەی کاریگەرییە خراپەکان کەم بکرێنەوە. • تایبەتمەندییە سەرەکییەکان: - تایبەتمەندی تایبەت: دەرمانەکە بە شێوەیەکی سەرەکی کاریگەری لەسەر خانەکانی بەرگری هەیە. - سوودەکانی: یارمەتیدەرە بۆ ڕێگریکردن لە ڕەتکردنەوەی ئەندام و کۆنترۆڵکردنی نەخۆشییە خۆکاربەرگرییەکان. - گرنگی کلینیکی: یەکێکە لە دەرمانە گرنگەکان بۆ ئەو نەخۆشانەی کە چاندنی ئەندامیان بۆ کراوە. - پرۆفایلی سەلامەتی: پێویستە بە وریاییەوە بەکاربهێنرێت بەهۆی مەترسییەکانی وەکو هەوکردن و کەمخوێنی.
Neoral, Gengraf, Sandimmune
cyclosporine
• زانیارییە سەرەتاییەکان: - پۆلێنکردنی دەرمان: دەرمانێکی سەرکوتکەری سیستەمی بەرگرییە (immunosuppressant). - گروپی کیمیایی/چارەسەری: سیکلۆسپۆرینەکان (Cyclosporines). - میکانیزمی کردار: سیکلۆسپۆرین کاردەکات بە سەرکوتکردنی چالاکیی خانەکانی T کە ڕۆڵیان هەیە لە ڕەتکردنەوەی ئەندامە چێنراوەکان و هەروەها لە نەخۆشییە خۆکاربەرگرییەکان (autoimmune diseases). بە شێوەیەکی تایبەت ئەنزیمی کالسینۆرین (calcineurin)inhibit دەکات کە پێویستە بۆ چالاککردنی خانەکانی T. • تایبەتمەندییە دەرمانناسییەکان: - ڕێژەی مژینی: جیاوازە بەپێی formula و بەکارهێنانی هاوکات لەگەڵ خواردن. - بەردەستبوونی زیندەیی (bioavailability): جیاوازە لە نێوان formulaـەکاندا. Neoral بەراورد بە Sandimmune بەردەستبوونی زیندەیی بەرزترە. - نیوە تەمەن (half-life): نزیکەی 19-27 کاتژمێر. - لوتکەی چڕیی پلازما (peak plasma concentration): بەپێی formula و کاتی وەرگرتن دەگۆڕێت. • بەکارهێنانی پزیشکی: - بەکارهێنانی سەرەکی: ڕێگریکردن لە ڕەتکردنەوەی ئەندامە چێنراوەکان وەکو گورچیلە، جگەر، دڵ، و سییەکان. - بەکارهێنانی لاوەکی: چارەسەری نەخۆشییە خۆکاربەرگرییەکان وەکو سۆدەفی (psoriasis)، ڕۆماتیزمی جومگەکان (rheumatoid arthritis)، و نەخۆشی کرۆن (Crohn's disease). - مەرجەکانی ئامانج: نەخۆشە چێنراوەکان و ئەوانەی نەخۆشی خۆکاربەرگرییان هەیە. - سودەکانی چارەسەرکردن: ڕێگریکردن لە ڕەتکردنەوەی ئەندامە چێنراوەکان، کۆنتڕۆڵکردنی نیشانەکانی نەخۆشییە خۆکاربەرگرییەکان. • کاریگەرییەکانی دەرمان: - کات بۆ کاریگەری: لە ماوەی چەند ڕۆژێکەوە تا چەند هەفتەیەک، بەپێی حاڵەتەکە. - ماوەی کارکردن: تا کاتێک دەرمانەکە بەردەوام وەربگیرێت. - کارلێکەکانی دەرمان: زۆر دەرمان کاریگەری لەسەر ئاستی سیکلۆسپۆرین لە خوێندا دەبێت، بۆیە پێویستە ئاگاداری کارلێکەکان بیت. - مەودای چارەسەری (therapeutic range): پێویستە بە وریایی کۆنتڕۆڵ بکرێت بۆ ئەوەی کاریگەر بێت و زیانی نەبێت. • تایبەتمەندییە سەرەکییەکان: - تایبەتمەندی تایبەت: immunosuppressantە کە بە شێوەیەکی تایبەت خانەکانی T سەرکوت دەکات. - سوودەکانی: ڕێگریکردن لە ڕەتکردنەوەی ئەندامە چێنراوەکان، کۆنتڕۆڵکردنی نەخۆشییە خۆکاربەرگرییەکان. - گرنگی کلینیکی: پێویستە بە وریایی بەکاربهێنرێت بەهۆی کاریگەرییە لاوەکییەکانی و کارلێکەکانی لەگەڵ دەرمانەکانی تر. - پرۆفایلی سەلامەتی: دەبێت بە وریایی بەکاربهێنرێت و چاودێری بکرێت بۆ ئەوەی کاریگەرییە لاوەکییەکان کەم بکرێنەوە.
Namenda, Ebixa, Axura
memantine
• زانیارییە سەرەتاییەکان: - پۆلێنکردنی دەرمان: دەرمانی چارەسەری نەخۆشی ئەلزەهایمەر - گروپی کیمیایی/چارەسەری: NMDA receptor antagonist (ناکوژێنەرەوەی ڕییسیپتەری NMDA) - میکانیزمی کردار: میمانتین کاردەکات لەسەر بلۆککردنی ڕییسیپتەرەکانی NMDA لە مێشکدا، کە یارمەتی کەمکردنەوەی overstimulation دەدات کە لەوانەیە ببێتە هۆی زیانگەیاندن بە خانەکانی مێشک لە نەخۆشی ئەلزەهایمەردا. • تایبەتمەندییە دەرمانناسییەکان: - ڕێژەی مژینی: بەخێرایی لە ڕیخۆڵەوە دەمژرێت. - بەردەستبوونی زیندەیی: نزیکەی 100%. - نیوە تەمەن: نزیکەی 60-80 کاتژمێر. - لوتکەی چڕیی پلازما: لە 3-7 کاتژمێردا دەگاتە لوتکە. • بەکارهێنانی پزیشکی: - بەکارهێنانی سەرەکی: چارەسەری نەخۆشی ئەلزەهایمەر لە قۆناغی مامناوەند و توند. - بەکارهێنانی لاوەکی: هەندێکجار بۆ چارەسەری ئازاری دەماری و حاڵەتەکانی تری مێشک بەکاردێت. - مەرجەکانی ئامانج: کەسانی تووشبوو بە نەخۆشی ئەلزەهایمەر. - سودەکانی چارەسەرکردن: یارمەتیی باشترکردنی بیرەوەری و ئاستی هۆشیاری دەدات لە نەخۆشەکاندا. • کاریگەرییەکانی دەرمان: - کات بۆ کاریگەری: لەوانەیە چەند هەفتەیەکی پێبچێت تا کاریگەریی تەواو دەربکەوێت. - ماوەی کارکردن: تاوەکو دەرمانەکە بەردەوام بێت لە بەکارهێنان، کاریگەرییەکەی دەمێنێتەوە. - کارلێکەکانی دەرمان: لەوانەیە کارلێکی هەبێت لەگەڵ هەندێک دەرمانی تردا، بۆیە پێویستە ئاگاداری پزیشک بیت. - مەودای چارەسەری: دەبێت بە پێی ڕێنمایی پزیشک بەکاربهێنرێت. • تایبەتمەندییە سەرەکییەکان: - تایبەتمەندی تایبەت: بلۆککردنی ڕییسیپتەرەکانی NMDA بەبێ ئەوەی کاریگەرییەکی ئەوتۆی هەبێت لەسەر ڕییسیپتەرەکانی تر. - سوودەکانی: یارمەتیی هێواشکردنەوەی پەرەسەندنی نەخۆشی ئەلزەهایمەر دەدات. - گرنگی کلینیکی: یارمەتیی باشترکردنی کوالێتی ژیانی نەخۆشەکان دەدات. - پرۆفایلی سەلامەتی: بە شێوەیەکی گشتی سەلامەتە، بەڵام لەوانەیە هەندێک کاریگەری لاوەکی هەبێت.
Exelon, Rivastigmine
rivastigmine
• زانیارییە سەرەتاییەکان: - پۆلێنکردنی دەرمان: inhibitorsی کۆڵینێستەریز - گروپی کیمیایی/چارەسەری: کاربامەیت - میکانیزمی کردار: ڕیڤاستیگمین کار دەکات بە وەستاندنی ئەنزیمەکانی کۆڵینێستەریز لە شکاندنی ئەسیتیلکۆلین لە مێشکدا. بە زیادکردنی ئاستی ئەسیتیلکۆلین، ڕیڤاستیگمین یارمەتی بەهێزکردنی پەیوەندییەکانی نێوان خانەکانی دەمار دەدات و دەتوانێت نیشانەکانی لەدەستدانی بیرەوەری و بیرکردنەوە لە نەخۆشانی ئەلزەهایمەر و پارکینسۆن کەم بکاتەوە. • تایبەتمەندییە دەرمانناسییەکان: - ڕێژەی مژینی: بە خێرایی لە ڕیخۆڵەکانەوە دەمژرێت. - بەردەستبوونی زیندەیی: نزیکەی 40% یە، بەڵام دەتوانێت بەهۆی خواردنەوە کاریگەری لەسەر بێت. - نیوە تەمەن: نزیکەی 1.5 کاتژمێرە. - لوتکەی چڕیی پلازما: دەگاتە لوتکە لە ماوەی یەک کاتژمێردا لە دوای وەرگرتنی دەم. • بەکارهێنانی پزیشکی: - بەکارهێنانی سەرەکی: چارەسەری نەخۆشی ئەلزەهایمەر و شێوازی لەبیرچوونەوەی پەیوەست بە نەخۆشی پارکینسۆن. - بەکارهێنانی لاوەکی: لە ئێستادا بەکارهێنانێکی لاوەکی دیاریکراوی نییە. - مەرجەکانی ئامانج: نەخۆشانی تووشبوو بە ئەلزەهایمەر و شێوازی لەبیرچوونەوەی پەیوەست بە نەخۆشی پارکینسۆن. - سودەکانی چارەسەرکردن: یارمەتیدەرە بۆ باشترکردنی بیرەوەری و تواناکانی بیرکردنەوە و کارەکانی ڕۆژانە لە نەخۆشاندا. • کاریگەرییەکانی دەرمان: - کات بۆ کاریگەری: کاریگەرییەکان بە شێوەیەکی ئاسایی دوای چەند هەفتەیەک لە دەستپێکردنی چارەسەر دەردەکەون. - ماوەی کارکردن: کاریگەرییەکانی دەرمانەکە بۆ ماوەی چەند کاتژمێرێک دەمێنێتەوە. - کارلێکەکانی دەرمان: لەوانەیە کارلێک بکات لەگەڵ دەرمانەکانی تردا، وەک دەرمانەکانی دژی کۆڵینێرجیک. - مەودای چارەسەری: مەودای چارەسەری دەرمانەکە لە نەخۆشێکەوە بۆ نەخۆشێکی تر دەگۆڕێت. • تایبەتمەندییە سەرەکییەکان: - تایبەتمەندی تایبەت: ڕیڤاستیگمین چەندین شێوازی بەکارهێنانی هەیە وەک حەب و لەزگە. - سوودەکانی: یارمەتیدەرە بۆ باشترکردنی ئاستی ئەسیتیلکۆلین لە مێشکدا و کارکردنی مەعریفی باشتر دەکات. - گرنگی کلینیکی: دەتوانێت نیشانەکانی ئەلزەهایمەر و شێوازی لەبیرچوونەوەی پەیوەست بە پارکینسۆن کەم بکاتەوە و کوالێتی ژیانی نەخۆش باشتر بکات. - پرۆفایلی سەلامەتی: هەندێک کاریگەری لاوەکیی هەیە وەک دڵتێکەڵهاتن و ڕشانەوە و سەرگێژخواردن.
Aricept, Donepezil, Yasnal
donepezil
• زانیارییە سەرەتاییەکان: - پۆلێنکردنی دەرمان: inhibitor ی acetylcholinesterase (AChE). - گروپی کیمیایی/چارەسەری: piperidine. - میکانیزمی کردار: donepezil بە شێوەیەکی گەڕێنەرەوە enzyme ی acetylcholinesterase inhibitor دەکات، ئەمەش دەبێتە هۆی زیادبوونی acetylcholine لە دەمارەخانەکاندا. ئەم کردارە یارمەتی کەمکردنەوەی نیشانەکانی dementia دەدات لە نەخۆشانی ئەلزەهایمەردا. • تایبەتمەندییە دەرمانناسییەکان: - ڕێژەی مژینی: بە خێرایی لەناو کۆئەندامی هەرسدا دەمژرێت. - بەردەستبوونی زیندەیی: نزیکەی %100. - نیوە تەمەن: نزیکەی 70 کاتژمێر. - لوتکەی چڕیی پلازما: لە ماوەی 3 بۆ 4 کاتژمێردا دەگاتە لوتکە. • بەکارهێنانی پزیشکی: - بەکارهێنانی سەرەکی: چارەسەرکردنی dementia ی سووک تا مامناوەندی لە نەخۆشانی ئەلزەهایمەردا. - بەکارهێنانی لاوەکی: هەندێک جار بۆ حاڵەتەکانی تری dementia بەکاردێت بەڵام بەڵگەی تەواو نییە. - مەرجەکانی ئامانج: نەخۆشانی ئەلزەهایمەر. - سودەکانی چارەسەرکردن: یارمەتی کەمکردنەوەی نیشانەکانی لەبیرچوونەوە و باشترکردنی ئەرکەکانی ڕۆژانە دەدات. • کاریگەرییەکانی دەرمان: - کات بۆ کاریگەری: لەوانەیە چەند هەفتەیەکی پێبچێت تا کاریگەرییەکانی دەربکەون. - ماوەی کارکردن: کاریگەرییەکەی نزیکەی 24 کاتژمێر دەخایەنێت. - کارلێکەکانی دەرمان: لەگەڵ دەرمانەکانی تردا کارلێک دەکات، بەتایبەتی ئەوانەی کاریگەری لەسەر acetylcholine هەیە. - مەودای چارەسەری: دەبێت بە وریاییەوە بەکاربهێنرێت، چونکە کاریگەرییە لاوەکییەکانی هەیە. • تایبەتمەندییە سەرەکییەکان: - تایبەتمەندی تایبەت: Donepezil دەرمانێکی تایبەتە بۆ چارەسەرکردنی نیشانەکانی ئەلزەهایمەر و چارەسەری بنەڕەتی نییە. - سوودەکانی: دەتوانێت یارمەتی باشترکردنی یادەوەری و ئەرکەکانی ڕۆژانە بدات. - گرنگی کلینیکی: بە شێوەیەکی بەرفراوان لە چارەسەرکردنی ئەلزەهایمەردا بەکاردێت. - پرۆفایلی سەلامەتی: کاریگەرییە لاوەکییەکانی وەک دڵتێکەڵهاتن و سکچوون لە هەندێک کەسدا ڕوودەدەن.
Aricept, Erezar, Donaz, Alzil
donepezil
• زانیارییە سەرەتاییەکان: - پۆلێنکردنی دەرمان: ھێڵکەرەوەی کۆڵینێستەریز (Acetylcholinesterase inhibitor) - گروپی کیمیایی/چارەسەری: پیپێریدین (Piperidine) - میکانیزمی کردار: دۆنێپێزیل کار دەکات بە زیادکردنی ڕێژەی ئەسیتیلکۆلین (acetylcholine) لە مێشکدا. ئەسیتیلکۆلین ماددەیەکی کیمیاییە لە مێشکدا یارمەتی خانەکانی دەمار دەدات بۆ پەیوەندی کردن. دۆنێپێزیل ئەنزایمی ئەسیتیلکۆڵینێستەریز (acetylcholinesterase) ڕادەگرێت کە ئەسیتیلکۆلین دەشکێنێت. بە ڕاگرتنی ئەم ئەنزایمە، دۆنێپێزیل یارمەتی زیادکردنی ئاستی ئەسیتیلکۆلین دەدات لە مێشکدا، کە ئەمەش دەتوانێت یارمەتی کەمکردنەوەی نیشانەکانی لەبیرچوونەوە بدات. • تایبەتمەندییە دەرمانناسییەکان: - ڕێژەی مژینی: بەخێرایی لە ڕیخۆڵەکانەوە دەمژرێت. - بەردەستبوونی زیندەیی: نزیکەی %100. - نیوە تەمەن: نزیکەی 70 کاتژمێر. - لوتکەی چڕیی پلازما: لە ماوەی 3 بۆ 4 کاتژمێردا دەگاتە لوتکە. • بەکارهێنانی پزیشکی: - بەکارهێنانی سەرەکی: چارەسەری نەخۆشی ئەلزەهایمەر (Alzheimer's disease) - بەکارهێنانی لاوەکی: ھەندێک جار بۆ نەخۆشییەکانی تری مێشک بەکاردێت کە پەیوەندییان بە کێشەی بیرەوەرییەوە هەیە، بەڵام ئەمە کەمتر باوە. - مەرجەکانی ئامانج: نەخۆشی ئەلزەهایمەر لە قۆناغەکانی سووک و مامناوەنددا. - سودەکانی چارەسەرکردن: یارمەتی کەمکردنەوەی نیشانەکانی لەبیرچوونەوە دەدات، وەک کێشە لە بیرهێنانەوەی شتەکان، ئاڕاستەنەکردن (disorientation)، و کێشە لە ئەنجامدانی کارەکانی ڕۆژانە. • کاریگەرییەکانی دەرمان: - کات بۆ کاریگەری: لەوانەیە چەند هەفتەیەکی پێویست بێت تا کاریگەرییەکان دەربکەون. - ماوەی کارکردن: کاریگەرییەکەی نزیکەی 24 کاتژمێر دەخایەنێت. - کارلێکەکانی دەرمان: دەکرێت کارلێک لەگەڵ دەرمانەکانی تردا بکات، بۆیە گرنگە هەموو دەرمانەکان بە پزیشک ڕابگەیەنرێت. بەتایبەتی دەرمانەکانی دڵ و دەرمانەکانی دژە خەمۆکی (antidepressant). - مەودای چارەسەری: لە 5mg تا 23mg ڕۆژانە. • تایبەتمەندییە سەرەکییەکان: - تایبەتمەندی تایبەت: دۆنێپێزیل چارەسەر نییە بۆ ئەلزەهایمەر، بەڵکو تەنیا یارمەتی کەمکردنەوەی نیشانەکان دەدات. - سوودەکانی: دەتوانێت یارمەتی نەخۆش و خێزانەکەی بدات بۆ باشتر بەڕێوەبردنی نەخۆشییەکە. - گرنگی کلینیکی: بەکارهێنانی دەبێت لەژێر چاودێری پزیشکدا بێت. - پرۆفایلی سەلامەتی: بەگشتی سەلامەتە، بەڵام دەکرێت کاریگەری لاوەکی هەبێت.
Azilect
rasagiline
• زانیارییە سەرەتاییەکان: - پۆلێنکردنی دەرمان: inhibitors MAO-B (monoamine oxidase type B). - گروپی کیمیایی/چارەسەری: ئەمیندان (Amine). - میکانیزمی کردار: Rasagiline بە شێوەیەکی هەڵبژێردراو MAO-B inhibitor ە، ئەمەش دەبێتە هۆی زیادبوونی ڕێژەی dopamine لە مێشکدا. لە نەخۆشی parkinson ، دەمارەخانەکانی دەردەری dopamine کەم دەبنەوە، بۆیە بەرزکردنەوەی ڕێژەی dopamine دەتوانێت نیشانەکان باشتر بکات.MAO-B dopamine دەشکێنێت. • تایبەتمەندییە دەرمانناسییەکان: - ڕێژەی مژینی: بەخێرایی لە ڕیخۆڵەکانەوە دەمژرێت. - بەردەستبوونی زیندەیی: نزیکەی 36%. - نیوە تەمەن: نزیکەی 3 کاتژمێر. - لوتکەی چڕیی پلازما: لە ماوەی کاتژێرێکدا دەگاتە لوتکە. • بەکارهێنانی پزیشکی: - بەکارهێنانی سەرەکی: چارەسەری نەخۆشی parkinson . - بەکارهێنانی لاوەکی: هەندێکجار بۆ چارەسەری خەمۆکی بەکاردێت (off-label). - مەرجەکانی ئامانج: نەخۆشانی parkinson . - سودەکانی چارەسەرکردن: یارمەتیدەرە بۆ کەمکردنەوەی نیشانەکانی نەخۆشی parkinson وەکو لەرزین، ڕەقبوون، و خاوی لە جووڵەدا. دەتوانرێت بە تەنیا یان لەگەڵ دەرمانەکانی تر بەکاربهێنرێت. • کاریگەرییەکانی دەرمان: - کات بۆ کاریگەری: لەوانەیە چەند هەفتەیەکی پێبچێت تا کاریگەریی تەواوی دەربکەوێت. - ماوەی کارکردن: نزیکەی 24 کاتژمێر. - کارلێکەکانی دەرمان: لەوانەیە کارلێکی هەبێت لەگەڵ دەرمانەکانی تردا، وەکو antidepressants و هەندێک ئازارشکێن. - مەودای چارەسەری: مەودایەکی دیاریکراوی هەیە، پێویستە ژێر چاودێری پزیشک بەکاربهێنرێت. • تایبەتمەندییە سەرەکییەکان: - تایبەتمەندی تایبەت: MAO-B inhibitorێکی هەڵبژێردراوە. - سوودەکانی: یارمەتیدەرە بۆ کەمکردنەوەی نیشانەکانی نەخۆشی parkinson و باشترکردنی کوالیتی ژیان. - گرنگی کلینیکی: دەرمانێکی گرنگە بۆ چارەسەری نەخۆشی parkinson . - پرۆفایلی سەلامەتی: وەک هەر دەرمانێکی تر، لەوانەیە کاریگەری لاوەکی هەبێت، بەڵام بە شێوەیەکی گشتی سەلامەتە ئەگەر بە ڕێنمایی پزیشک بەکاربهێنرێت.