دەرمانەکان
سەرچاوەیەکی متمانەپێکراو بۆ زانیاری ورد لەسەر دەرمانەکان. دەرمان بەپێی جۆر، پۆل، یان ناو بگەڕە.
نوێترین دەرمانەکان
259 دەرمان
Forteo, Bonsity
teriparatide
• زانیارییە سەرەتاییەکان: - پۆلێنکردنی دەرمان: دەرمانی هۆرمۆنی پاراسایرۆید. - گروپی کیمیایی/چارەسەری: analogue ی هۆرمۆنی پاراسایرۆید (PTH). - میکانیزمی کردار: teriparatide بەستەر دەبێت بە receptors ی PTH1 لەسەر ڕووی خانەکان، ئەمەش دەبێتە هۆی زیادبوونی ژمارەی osteoblast (خانەکانی ئێسک دروستکەر) بە بەراورد لەگەڵ osteoclast (خانەکانی ئێسک ڕووخێنەر)، کە دواجار چڕی ئێسک زیاد دەکات. کاریگەرییەکە بەندە بە شێوازی بەکارهێنانی دەرمانەکە. • تایبەتمەندییە دەرمانناسییەکان: - ڕێژەی مژینی: بەخێرایی لە دوای injection ی subcutaneous دەمژرێت. - بەردەستبوونی زیندەیی: نزیکەی %95. - نیوە تەمەن: نزیکەی یەک سەعات. - لوتکەی چڕیی پلازما: لەماوەی 30 خولەکدا دەگاتە لوتکە. • بەکارهێنانی پزیشکی: - بەکارهێنانی سەرەکی: چارەسەری پووکانەوەی ئێسک (osteoporosis) لە ئافرەتانی پاش وەستانی سوڕی مانگانە و پیاوانیشدا کە مەترسی شکانی ئێسکیان زۆرە. هەروەها بۆ چارەسەری پووکانەوەی ئێسک بەهۆی بەکارهێنانی درێژخایەنی glucocorticoids. - بەکارهێنانی لاوەکی: هەندێک جار بۆ یارمەتیدانی چاکبوونەوەی شکانی ئێسک بەکاردێت. - مەرجەکانی ئامانج: پووکانەوەی ئێسک کە چڕی ئێسک زۆر کەم بووبێتەوە و مەترسی شکانی زۆر بێت. - سودەکانی چارەسەرکردن: چڕی ئێسک زیاد دەکات، مەترسی شکانی ئێسک کەم دەکاتەوە، کوالێتی ئێسک باشتر دەکات. • کاریگەرییەکانی دەرمان: - کات بۆ کاریگەری: زیادبوونی چڕی ئێسک لە ماوەی چەند مانگێکدا دەردەکەوێت. - ماوەی کارکردن: کاریگەرییەکە لەوانەیە بۆ ماوەیەک بمێنێتەوە تەنانەت دوای وەستانی دەرمانەکەش. - کارلێکەکانی دەرمان: ئاگاداربە لەگەڵ Digoxin، چونکە ڕەنگە مەترسی ژەهراویبوونی Digoxin زیاد بکات. - مەودای چارەسەری: ڕێژەی دیاریکراو لەلایەن پزیشکەوە بۆ هەر کەسێک دادەنرێت بەپێی بارودۆخی تەندروستی. • تایبەتمەندییە سەرەکییەکان: - تایبەتمەندی تایبەت: پێویستە لە ژێر چاودێری پزیشکدا بەکاربهێنرێت و زۆر گرنگە ڕێنماییەکان جێبەجێ بکرێن. - سوودەکانی: چڕی ئێسک زیاد دەکات و مەترسی شکانی ئێسک کەم دەکاتەوە. - گرنگی کلینیکی: دەرمانێکی گرنگە بۆ ئەو کەسانەی مەترسی شکانی ئێسکیان زۆرە. - پرۆفایلی سەلامەتی: دەبێت ووریابیت لە کاریگەرییە لاوەکییەکان وەک دڵتێکەڵهاتن، سەرئێشە و سەرگێژخواردن.
Prolia, Xgeva
denosumab
• زانیارییە سەرەتاییەکان: - پۆلێنکردنی دەرمان: دەرمانێکی دژە ڕژێنی ئێسکە (anti-resorptive agent) - گروپی کیمیایی/چارەسەری: Antibody ی مرۆیی (Monoclonal antibody). - میکانیزمی کردار: Denosumab کاردەکات بە وەستاندنی RANK ligand (RANKL). RANKL پرۆتینێکە کە کاریگەرە لەسەر دروستکردنی، چالاککردنی و مانەوەی ئەو خانانەی کە ئێسک دەخۆن (osteoclasts). بە وەستاندنی RANKL، Denosumab ڕێگری دەکات لە خواردنی ئێسک و بەم شێوەیە چڕی ئێسک زیاد دەکات و ئەگەری شکانی ئێسک کەمدەکاتەوە. • تایبەتمەندییە دەرمانناسییەکان: - ڕێژەی مژینی: خێرا لەدوای injection لەژێر پێست. - بەردەستبوونی زیندەیی: نزیکەی 62%. - نیوە تەمەن: نزیکەی 25 ڕۆژ. - لوتکەی چڕیی پلازما: دەگاتە لووتکە لە ماوەی 10 ڕۆژ بۆ 20 ڕۆژ لەدوای injection. • بەکارهێنانی پزیشکی: - بەکارهێنانی سەرەکی: چارەسەری پووکانەوەی ئێسک (osteoporosis) لە ئافرەتانی دوای وەستانی سوڕی مانگانە (postmenopausal) و پیاوان کە ئەگەری شکانی ئێسکیان زۆرە. چارەسەری لەدەستدانی ئێسک بەهۆی چارەسەری هۆرمۆنی بۆ شێرپەنجەی پرۆستات یان مەمک. - بەکارهێنانی لاوەکی: چارەسەری زەبەلاحیی خانەیی ئێسک (giant cell tumor of bone). - مەرجەکانی ئامانج: پووکانەوەی ئێسک, لەدەستدانی ئێسک بەهۆی چارەسەری شێرپەنجە, زەبەلاحیی خانەیی ئێسک. - سودەکانی چارەسەرکردن: چڕی ئێسک زیاد دەکات, ئەگەری شکانی ئێسک کەمدەکاتەوە, ئازاری ئێسک کەمدەکاتەوە لەو حاڵەتانەی کە پەیوەندییان بە شێرپەنجە و ئێسکەوە هەیە. • کاریگەرییەکانی دەرمان: - کات بۆ کاریگەری: کاریگەری لەسەر چڕی ئێسک بەزۆری لە ماوەی 6 مانگ بۆ 1 ساڵدا دەردەکەوێت. - ماوەی کارکردن: کاریگەرییەکەی دەمێنێتەوە تا ماوەی 6 مانگ دوای دوا injection. - کارلێکەکانی دەرمان: دەبێت ئاگادار بیت لە بەکارهێنانی دەرمانی تر کە کاریگەرییان لەسەر ئێسک هەیە وەک bisphosphonates. - مەودای چارەسەری: دەبێت بە پێی ڕێنمایی پزیشک بەکاربهێنرێت و چاودێری بکرێت. • تایبەتمەندییە سەرەکییەکان: - تایبەتمەندی تایبەت: کاریگەرییەکی بەهێزی هەیە لەسەر زیادکردنی چڕی ئێسک و کەمکردنەوەی ئەگەری شکانی ئێسک. - سوودەکانی: پێویستی بە injection ە تەنها دوو جار لە ساڵێکدا, ئەمەش بەراورد بە هەندێک دەرمانی تر ئاسانترە. - گرنگی کلینیکی: دەرمانێکی گرنگە بۆ ئەو کەسانەی کە مەترسی زۆریان لەسەر شکانی ئێسک هەیە. - پرۆفایلی سەلامەتی: وەک هەر دەرمانێکی تر، Denosumab ئەگەری کاریگەری لاوەکی هەیە، بەڵام بە گشتی سەلامەتە ئەگەر بە دروستی بەکاربهێنرێت.
Fosamax, Actonel, Boniva, Reclast
alendronate
• زانیارییە سەرەتاییەکان: - پۆلێنکردنی دەرمان: Bisphosphonate - گروپی کیمیایی/چارەسەری: ئەنالۆگی پایرۆفۆسفەیت (Pyrophosphate analog) - میکانیزمی کردار: Bisphosphonates کار دەکەن بە هێواشکردنەوەی چالاکیی ئۆستیۆکلاستەکان (osteoclasts)، کە ئەو خانانەن کە ئێسک دەشکێنن. ئەمە یارمەتی دەدات هاوسەنگی دروستبوون و ڕووخانی ئێسک ڕابگرێت، ئەمەش دەبێتە هۆی زیادبوونی چڕی ئێسک و کەمبوونەوەی مەترسی شکانی ئێسک. • تایبەتمەندییە دەرمانناسییەکان: - ڕێژەی مژینی: کەمە، بە نزیکەیی لە 1% کەمترە بۆ دەرزی نەدراو (oral) - بەردەستبوونی زیندەیی: کەمە، کاریگەری هەیە بەهۆی خواردن و دەرمانەکانی تر - نیوە تەمەن: زۆر درێژە، دەتوانێت چەند ساڵێک بخایەنێت لە ئێسکدا - لوتکەی چڕیی پلازما: لە ماوەی 1-2 کاتژمێردا دەگاتە لوتکە لە دوای خواردنی دەمدا • بەکارهێنانی پزیشکی: - بەکارهێنانی سەرەکی: چارەسەرکردنی پووکانەوەی ئێسک (osteoporosis) - بەکارهێنانی لاوەکی: چارەسەرکردنی نەخۆشی پێجێت (Paget's disease)، هایپەرکالسیێمیا (hypercalcemia) کە پەیوەندی هەیە بە شێرپەنجەوە - مەرجەکانی ئامانج: چڕی ئێسکی نزم، مەترسی شکانی ئێسک - سودەکانی چارەسەرکردن: زیادکردنی چڕی ئێسک، کەمکردنەوەی مەترسی شکانی ئێسک • کاریگەرییەکانی دەرمان: - کات بۆ کاریگەری: چەند مانگێک پێویستە بۆ بینینی کاریگەرییە تەواوەکەی - ماوەی کارکردن: چەند ساڵێک دوای وەستانی چارەسەرەکەش - کارلێکەکانی دەرمان: دەرمانەکانی دژە ترشی (antacids)، supplements کە کالسیۆم و ئاسن لەخۆ دەگرن دەتوانن مژینی کەم بکەنەوە - مەودای چارەسەری: مەودایەکی فراوانی هەیە، بەڵام پێویستە بە وریاییەوە بەکاربهێنرێت بۆ ئەوەی لە کاریگەرییە خراپەکان بەدوور بیت • تایبەتمەندییە سەرەکییەکان: - تایبەتمەندی تایبەت: زۆر گرنگە ڕێنماییەکان بە وردی جێبەجێ بکرێن بۆ کەمکردنەوەی مەترسی گیرۆدەبوونی سورێنچک (esophageal irritation) - سوودەکانی: یارمەتیدەرە لە زیادکردنی چڕی ئێسک و کەمکردنەوەی مەترسی شکانی ئێسک - گرنگی کلینیکی: بە شێوەیەکی بەرفراوان بەکاردێت بۆ چارەسەرکردنی پووکانەوەی ئێسک و کەمکردنەوەی مەترسی شکانی ئێسک. - پرۆفایلی سەلامەتی: بەگشتی سەلامەتە، بەڵام دەتوانێت کاریگەری خراپی هەبێت وەکو گیرۆدەبوونی سورێنچک و ئازاری ئێسک و ماسولکە.
Promacta, Revolade
eltrombopag
• زانیارییە سەرەتاییەکان: - پۆلێنکردنی دەرمان: Thrombopoietin receptor agonist (TPO-RA) - گروپی کیمیایی/چارەسەری: Non-peptide TPO-receptor agonist - میکانیزمی کردار: Eltrombopag دەرمانێکە کە دەچێتە سەر خانەکانی خوێن و ڕێگر دەبێت لە لەناوچوونی platelets. ئەم دەرمانە دەچێتە سەر ئەو خانانەی کە platelet دروست دەکەن و یارمەتی زیادبوونیان دەدات. بەم شێوەیە، ژمارەی platelets لە خوێندا زیاد دەکات. • تایبەتمەندییە دەرمانناسییەکان: - ڕێژەی مژینی: بە شێوەیەکی گشتی باشە، بەڵام کاریگەری دەخرێتە سەر خواردن. - بەردەستبوونی زیندەیی: نزیکەی %50 - %21 (جیاوازی هەیە لەگەڵ خواردن). - نیوە تەمەن: نزیکەی 26-35 سەعات. - لوتکەی چڕیی پلازما: لە ماوەی 2-6 سەعاتدا دەگاتە لوتکە. • بەکارهێنانی پزیشکی: - بەکارهێنانی سەرەکی: چارەسەری Thrombocytopenia (کەمی platelets) لە نەخۆشانی ITP (Immune thrombocytopenic purpura). - بەکارهێنانی لاوەکی: چارەسەری thrombocytopenia لە نەخۆشانی هەوکردنی جگەر (HCV) بۆ ئەوەی بتوانن چارەسەری interferon وەربگرن. هەروەها بۆ چارەسەری کەمی خوێن لە نەخۆشانی ئەپلستیک ئەنیمیا (Aplastic anemia) بەکاردێت. - مەرجەکانی ئامانج: نەخۆشانی ITP، هەوکردنی جگەر، ئەپلستیک ئەنیمیا. - سودەکانی چارەسەرکردن: بەرزکردنەوەی ئاستی platelets و کەمکردنەوەی مەترسی خوێنبەربوون. • کاریگەرییەکانی دەرمان: - کات بۆ کاریگەری: زۆربەی جار لە ماوەی 1-2 هەفتەدا دەست پێدەکات. - ماوەی کارکردن: تا ئەو کاتەی دەرمانەکە بەردەوام بێت. - کارلێکەکانی دەرمان: لەگەڵ دەرمانەکانی تردا کارلێک دروست دەکات، بۆیە پێویستە ئاگاداری ئەو دەرمانانە بیت کە لەگەڵیدا بەکاردێن. وەک ئەنتی ئەسید کە ماددەی calcium, iron, magnesium, aluminum تێدایە. - مەودای چارەسەری: مەودایەکی دیاریکراوی هەیە و پێویستە لەژێر چاودێری پزیشکدا بەکاربهێنرێت. • تایبەتمەندییە سەرەکییەکان: - تایبەتمەندی تایبەت: دەبێت بە وریاییەوە بەکاربهێنرێت لە نەخۆشانی تری خوێنبەربوون و ئەوانەی کێشەی جگەریان هەیە. - سوودەکانی: یارمەتی بەرزکردنەوەی ئاستی platelets دەدات و مەترسی خوێنبەربوون کەم دەکاتەوە. - گرنگی کلینیکی: گرنگە بۆ ئەو نەخۆشانەی کە platelets یان کەمە و مەترسی خوێنبەربوونیان هەیە. - پرۆفایلی سەلامەتی: دەرمانەکە بەگشتی سەلامەتە بەڵام دەبێت بە وریاییەوە بەکاربهێنرێت و چاودێری کاریگەرییە لاوەکییەکان بکرێت.
Neupogen, Zarxio, Nivestym, Granix
filgrastim
• زانیارییە سەرەتاییەکان: - پۆلێنکردنی دەرمان: Colony-Stimulating Factor (CSF) - گروپی کیمیایی/چارەسەری: glycoprotein recombinant Human Granulocyte Colony-Stimulating Factor (rHuG-CSF) - میکانیزمی کردار: Filgrastim هاندەری بەرهەمهێنانی خانە سپییەکانی خوێنە، بەتایبەتی خانەکانی نیوترۆفیل، لەناو ئێسقان و دەبێتە هۆی گواستنەوەیان بۆ ناو خوێن. ئەمەش یارمەتیدەرە بۆ بەرزکردنەوەی ئاستی نیوترۆفیلەکان لەو کەسانەی کە ژمارەی خانە سپییەکانی خوێنیان کەمە (neutropenia). • تایبەتمەندییە دەرمانناسییەکان: - ڕێژەی مژینی: بەخێرایی لە شوێنی injection هەڵدەمژرێت. - بەردەستبوونی زیندەیی: bioavailabilty نزیکەی 100%ـە کاتێک subcutaneous بەکاردێت. - نیوە تەمەن: نزیکەی 3.5 کاتژمێر. - لوتکەی چڕیی پلازما: لەنێوان 3 بۆ 8 کاتژمێردا دەگاتە لوتکە دوای injection. • بەکارهێنانی پزیشکی: - بەکارهێنانی سەرەکی: کەمکردنەوەی ماوەی neutropenia و ڕوودانی تا لە نەخۆشانی کیمیایی کە بەهۆی چارەسەری کیمیاییەوە تووشی کەمبوونەوەی خانە سپییەکانی خوێن بوون. هەروەها بەکاردێت بۆ کۆکردنەوەی خانە بنەڕەتییەکان پێش چاندنیان. - بەکارهێنانی لاوەکی: بەکاردێت بۆ چارەسەری neutropenia درێژخایەن لە نەخۆشانی هەڵگری نەخۆشییە بۆماوەییەکان و هەروەها لە نەخۆشانی HIV کە دەرمانی دژە ڤایرۆسی بەهێز بەکاردەهێنن. - مەرجەکانی ئامانج: نەخۆشانی کیمیایی، چاندنی ئێسقان، نەخۆشانی neutropenia درێژخایەن، نەخۆشانی HIV. - سودەکانی چارەسەرکردن: کەمکردنەوەی مەترسی تووشبوون بە هەوکردن، کەمکردنەوەی پێویستی بە بەکارهێنانی ئەنتیبایۆتیک، ڕێگەدان بەوەی نەخۆش بتوانێت چارەسەری کیمیایی تەواو وەربگرێت بەبێ دواخستن. • کاریگەرییەکانی دەرمان: - کات بۆ کاریگەری: بەزۆری لە ماوەی 24 کاتژمێردا ژمارەی خانە سپییەکان زیاد دەکات. - ماوەی کارکردن: تاوەکو دەرمانەکە بوونی هەبێت لە جەستەدا. - کارلێکەکانی دەرمان: دەبێت ئاگاداربیت لە بەکارهێنانی دەرمانەکان لەگەڵ چارەسەرەکانی تری خانە کوژ (cytotoxic). - مەودای چارەسەری: بەپێی ژمارەی خانە سپییەکان و وەڵامی نەخۆش ڕێکدەخرێت. • تایبەتمەندییە سەرەکییەکان: - تایبەتمەندی تایبەت: هاندەری بەرهەمهێنانی خانە سپییەکانی خوێنە. - سوودەکانی: کەمکردنەوەی مەترسی هەوکردن و ڕێگەدان بە تەواوکردنی چارەسەری کیمیایی. - گرنگی کلینیکی: یارمەتیدەرە بۆ باشترکردنی ئەنجامەکانی چارەسەری لە نەخۆشانی شێرپەنجە و ئەو نەخۆشانەی کە تووشی کەمبوونەوەی خانە سپییەکانی خوێن بوون. - پرۆفایلی سەلامەتی: بەگشتی سەلامەتە، بەڵام هەندێک کاریگەری لاوەکی هەیە کە پێویستە ئاگاداریان بیت.
Epogen, Procrit, Retacrit
erythropoietin
• زانیارییە سەرەتاییەکان: - پۆلێنکردنی دەرمان: Erythropoiesis-Stimulating Agent (ESA) - گروپی کیمیایی/چارەسەری: Glycoprotein hormone. - میکانیزمی کردار: Erythropoietin هۆرمۆنێکە کە لە گورچیلەکان دروست دەبێت و stimulus بۆ دروستبوونی RBC (red blood cells) لە bone marrow. Erythropoietin بەهۆی گرێدان لەگەڵ receptors لەسەر surface of erythroid progenitor cells کار دەکات. لە نەخۆشیدا کە production ی erythropoietin کەمە، بەکارهێنانی دەرەکی erythropoietin دەبێتە هۆی stimulus کردنی erythropoiesis. • تایبەتمەندییە دەرمانناسییەکان: - ڕێژەی مژینی: دەگۆرێت بەپێی route ی بەکارهێنان (IV, Subcutaneous). - بەردەستبوونی زیندەیی: نزیکەی %72-36 لە ژێر پێستدا. - نیوە تەمەن: 4-13 کاتژمێر بەپێی route of administration. - لوتکەی چڕیی پلازما: دەگۆرێت بەپێی dosage و route. • بەکارهێنانی پزیشکی: - بەکارهێنانی سەرەکی: چارەسەری anemia لە ئەنجامی chronic kidney disease (CKD), chemotherapy، و هەندێک حاڵەتی تری anemia. - بەکارهێنانی لاوەکی: کەمکردنەوەی پێویستی بە خوێن گواستنەوە لە نەشتەرگەرییەکاندا. - مەرجەکانی ئامانج: نەخۆشانی CKD لەسەر dialysis، نەخۆشانی cancer لەسەر chemotherapy، و نەخۆشانی AIDS لەسەر zidovudine. - سودەکانی چارەسەرکردن: زیادکردنی RBC count، کەمکردنەوەی ماندوێتی و باشترکردنی quality of life. • کاریگەرییەکانی دەرمان: - کات بۆ کاریگەری: زیادبوونی تدریجی لە RBC count. - ماوەی کارکردن: چەند هەفتەیەک دوای راگرتنی دەرمان. - کارلێکەکانی دەرمان: ئاگاداربە لەگەڵ drug interaction کە مەترسی thromboembolic events زیاد دەکات. - مەودای چارەسەری: پێویستە بە وریایی بەکاربهێنرێت بۆ ڕێگرتن لە hemoglobin زۆر بەرز. • تایبەتمەندییە سەرەکییەکان: - تایبەتمەندی تایبەت: stimulus کردنی erythropoiesis. - سوودەکانی: چارەسەری anemia و کەمکردنەوەی پێویستی بە خوێن گواستنەوە. - گرنگی کلینیکی: باشترکردنی quality of life بۆ نەخۆشانی anemia. - پرۆفایلی سەلامەتی: پێویستە بە وریایی بەکاربهێنرێت بۆ کەمکردنەوەی مەترسی thromboembolic events و hypertension.
Eloxatin, Oxaliplatin Accord, Oxaliplatin Kabi
oxaliplatin
• زانیارییە سەرەتاییەکان: - پۆلێنکردنی دەرمان: دەرمانی دژە شێرپەنجە (Antineoplastic agent). - گروپی کیمیایی/چارەسەری: platinum compound. - میکانیزمی کردار: Oxaliplatin کار دەکات بە تێکدانی DNA ی خانە شێرپەنجەییەکان. ئەم تێکدانە ڕێگری دەکات لە زیادبوونی خانە شێرپەنجەییەکان و دەبێتە هۆی لەناوچوونیان. Oxaliplatin بە تایبەتی لەگەڵ DNA کارلێک دەکات و دەبێتە هۆی دروستبوونی cross-links کە DNA replication ڕادەگرێت. • تایبەتمەندییە دەرمانناسییەکان: - ڕێژەی مژینی: Oxaliplatin بە شێوەیەکی سەرەکی لە ڕێگەی دەمارەوە (IV) بەکاردێت، بۆیە مژینی لە ڕێگەی ڕیخۆڵەوە نییە. - بەردەستبوونی زیندەیی: %100 چونکە ڕاستەوخۆ دەدرێت بە خوێنبەردا. - نیوە تەمەن: نیوە تەمەنی oxaliplatin نزیکەی ١٣-١٦ کاتژمێرە. - لوتکەی چڕیی پلازما: چڕیی پلازمای oxaliplatin زۆر بە خێرایی بەرز دەبێتەوە دوای بەکارهێنانی دەمارەوە. • بەکارهێنانی پزیشکی: - بەکارهێنانی سەرەکی: شێرپەنجەی کۆڵۆن و ڕێکە (Colorectal cancer). - بەکارهێنانی لاوەکی: هەندێک جار بۆ چارەسەری جۆرەکانی تری شێرپەنجە بەکاردێت. - مەرجەکانی ئامانج: خانە شێرپەنجەییەکانی کۆڵۆن و ڕێکە. - سودەکانی چارەسەرکردن: یارمەتیدەرە لە بچووککردنەوەی قەبارەی tumor و ڕێگری کردن لە بڵاوبوونەوەی شێرپەنجە و زیادکردنی تەمەنی نەخۆش. • کاریگەرییەکانی دەرمان: - کات بۆ کاریگەری: کاریگەرییەکانی دەرمان بە شێوەیەکی گشتی لە ماوەی چەند هەفتەیەکدا دەردەکەون. - ماوەی کارکردن: ماوەی کارکردنی oxaliplatin پەیوەندی هەیە بە ژمارەی ژەمەکان و وەڵامی نەخۆشەکە. - کارلێکەکانی دەرمان: دەکرێت لەگەڵ چەند دەرمانێکی تر کارلێک بکات، وەک دەرمانەکانی دژە هەوکردن (NSAIDs) و هەندێک دەرمانی دژە زیندەیی (antibiotics). - مەودای چارەسەری: مەودای چارەسەری oxaliplatin تەسکە، بۆیە پێویستە بە وریاییەوە بەکاربهێنرێت. • تایبەتمەندییە سەرەکییەکان: - تایبەتمەندی تایبەت: oxaliplatin دەرمانێکی platinum-based ە کە بەکاردێت بۆ چارەسەری شێرپەنجە. - سوودەکانی: یارمەتیدەرە لە کۆنتڕۆڵکردنی شێرپەنجە و باشترکردنی کوالێتی ژیانی نەخۆش. - گرنگی کلینیکی: بەکارهێنانی لە چارەسەری شێرپەنجەی کۆڵۆن و ڕێکەدا زۆر گرنگە. - پرۆفایلی سەلامەتی: دەکرێت ببێتە هۆی چەندین کاریگەری لاوەکی، بۆیە پێویستە بە وریاییەوە بەکاربهێنرێت.
Paraplatin, Carboplat
carboplatin
• زانیارییە سەرەتاییەکان: - پۆلێنکردنی دەرمان: دەرمانی دژە شێرپەنجە. - گروپی کیمیایی/چارەسەری: derivative ی Platinum. - میکانیزمی کردار: Carboplatin کاردەکات بە تێکدانی DNA لە خانە شێرپەنجەییەکاندا، ئەمەش دەبێتە هۆی وەستانی گەشەی خانەکان و لەناوبردنیان. Platinum بە DNA دەلکێت و ڕێگری دەکات لە دووبارەبوونەوەی DNA و RNA، کە ئەمەش گرنگە بۆ مانەوەی خانە. • تایبەتمەندییە دەرمانناسییەکان: - ڕێژەی مژینی: لە ڕێگەی injection ـەوە بە خێرایی دەمژرێت. - بەردەستبوونی زیندەیی: بە تەواوی بەردەستە چونکە ڕاستەوخۆ دەخرێتە ناو خوێنەوە. - نیوە تەمەن: نزیکەی 5-6 سەعات. - لوتکەی چڕیی پلازما: دەگاتە لوتکە لە ماوەی injection ـەکەدا. • بەکارهێنانی پزیشکی: - بەکارهێنانی سەرەکی: چارەسەری شێرپەنجەی هێلکەدان، شێرپەنجەی سییەکان (small cell lung cancer). - بەکارهێنانی لاوەکی: چارەسەری شێرپەنجەی سەر و مل، شێرپەنجەی میزەڕۆ، شێرپەنجەی منداڵان. - مەرجەکانی ئامانج: خانە شێرپەنجەییە خێرا گەشەکردووەکان. - سودەکانی چارەسەرکردن: ڕێگری دەکات لە گەشەی شێرپەنجە و یارمەتی دەدات لە کەمکردنەوەی قەبارەی گرێکان. • کاریگەرییەکانی دەرمان: - کات بۆ کاریگەری: کاریگەرییەکانی لە ماوەی چەند ڕۆژێک یان هەفتەیەکدا دەردەکەون، بەپێی جۆری شێرپەنجەکە و وەڵامی نەخۆش. - ماوەی کارکردن: ماوەی کارکردنی دەرمانەکە پەیوەستە بە ژمارەی خولەکانی چارەسەر و باری تەندروستی نەخۆش. - کارلێکەکانی دەرمان: لەگەڵ دەرمانەکانی تردا کارلێک دەکات، بەتایبەتی دەرمانەکانی دژە هەوکردن و دەرمانەکانی گورچیلە. - مەودای چارەسەری: مەودایەکی دیاریکراوی هەیە و پێویستە بە وریاییەوە بەکاربهێنرێت بۆ ڕێگریکردن لە کاریگەرییە لاوەکییەکان. • تایبەتمەندییە سەرەکییەکان: - تایبەتمەندی تایبەت: کاریگەرییەکی بەهێزی هەیە لەسەر خانە شێرپەنجەییەکان بە تێکدانی DNA. - سوودەکانی: یارمەتی دەدات لە کۆنتڕۆڵکردنی گەشەی شێرپەنجە و باشترکردنی کوالێتی ژیانی نەخۆش. - گرنگی کلینیکی: یەکێکە لە دەرمانە گرنگەکان لە چارەسەری کیمیاییدا. - پرۆفایلی سەلامەتی: دەبێت بە وریاییەوە بەکاربهێنرێت و چاودێری کاریگەرییە لاوەکییەکان بکرێت.
Platinol, Platinol-AQ
cisplatin
• زانیارییە سەرەتاییەکان: - پۆلێنکردنی دەرمان: دژە شێرپەنجە (Antineoplastic) - گروپی کیمیایی/چارەسەری: پلااتینیوم-بنچینە (Platinum-based) - میکانیزمی کردار: Cisplatin دەچێتە ناو خانە شێرپەنجەییەکان و بە DNA دەلکێت، بەمەش دروستبوونی DNA تێکدەدات و خانەکان دەکوژێت. بەتایبەتی دەبێتە هۆی دروستبوونی پێکهاتەی DNA بەشێوەی خاڵ و ڕێگری دەکات لە کۆپی کردنی DNA و RNA. • تایبەتمەندییە دەرمانناسییەکان: - ڕێژەی مژینی: لە ڕێگەی خوێنەوە (IV) بەتەواوی دەمژرێت. - بەردەستبوونی زیندەیی: %100، چونکە ڕاستەوخۆ دەدرێت بە خوێندا. - نیوە تەمەن: لە سەرەتادا کورتە نزیکەی 20-30 خولەک، پاشان درێژ دەبێتەوە بۆ 50-70 کاتژمێر، بەهۆی بەندبوونی بە پرۆتینەکانی ناو خوێن. - لوتکەی چڕیی پلازما: دەگاتە لووتکە ڕاستەوخۆ دوای injection. • بەکارهێنانی پزیشکی: - بەکارهێنانی سەرەکی: چارەسەری شێرپەنجەی هێلکەدان، شێرپەنجەی میزڵدان، شێرپەنجەی سییەکان و چەندین جۆری تری شێرپەنجە. - بەکارهێنانی لاوەکی: هەندێک جار بۆ چارەسەری سارکۆما و جۆرەکانی تری شێرپەنجە بەکاردێت. - مەرجەکانی ئامانج: خانە شێرپەنجەییەکان. - سودەکانی چارەسەرکردن: لەناوبردنی خانە شێرپەنجەییەکان، کۆنتڕۆڵکردنی گەشەی شێرپەنجە، درێژکردنەوەی تەمەنی نەخۆش. • کاریگەرییەکانی دەرمان: - کات بۆ کاریگەری: کاریگەرییەکانی لەسەر شێرپەنجە پێویستی بە چەند هەفتەیەکە. - ماوەی کارکردن: ماوەی کارکردنی دەرمانەکە پەیوەستە بە ژمارەی خولەکانی چارەسەر و جۆری شێرپەنجەکە. - کارلێکەکانی دەرمان: لەگەڵ دەرمانەکانی تر کە کاریگەری خراپیان لەسەر گورچیلە هەیە، هەروەها دەرمانەکانی دژە هەوکردن. - مەودای چارەسەری: دەبێت لەژێر چاودێری پزیشکدا بێت و بەپێی دۆخی نەخۆشەکە دیاری بکرێت. • تایبەتمەندییە سەرەکییەکان: - تایبەتمەندی تایبەت: کاریگەرییەکی زۆری هەیە لەسەر چەندین جۆری شێرپەنجە. - سوودەکانی: یارمەتیدەرە بۆ لەناوبردنی خانە شێرپەنجەییەکان و کۆنتڕۆڵکردنی گەشەیان. - گرنگی کلینیکی: یەکێکە لە دەرمانە سەرەکییەکان بۆ چارەسەری شێرپەنجە. - پرۆفایلی سەلامەتی: دەبێت بە وریاییەوە بەکاربهێنرێت بەهۆی کاریگەرییە لاوەکییەکانی.
0Taxotere, Docefrez, Zytax
docetaxel
• زانیارییە سەرەتاییەکان: - پۆلێنکردنی دەرمان: دەرمانی دژە شێرپەنجە - گروپی کیمیایی/چارەسەری: Taxane - میکانیزمی کردار: Docetaxel کار دەکات بە تێکدانی پرۆسەی دابەشبوونی خانەکان. بە شێوەیەکی تایبەت، دەبەستێتەوە بە بۆڕییە بچووکەکان (microtubules) لەناو خانەکاندا و ڕێگری دەکات لە هەڵوەشانەوەیان. ئەمەش دەبێتە هۆی وەستانی دابەشبوونی خانەکان و لە کۆتاییدا مردنی خانە شێرپەنجەییەکان. • تایبەتمەندییە دەرمانناسییەکان: - ڕێژەی مژینی: چونکە دەرمانەکە بە شێوەی injection دەدرێت، مژینی دەرمانەکە پشت دەبەستێت بەوەی راستەوخۆ دەچێتە ناو خوێنەوە - بەردەستبوونی زیندەیی: %100 بەردەستە، چونکە راستەوخۆ دەچێتە ناو خوێنەوە. - نیوە تەمەن: نزیکەی 11 کاتژمێر. - لوتکەی چڕیی پلازما: کاتێک لە رێگەی intravenous therapy بدرێت، راستەوخۆ دەگاتە لوتکە لە خوێندا. • بەکارهێنانی پزیشکی: - بەکارهێنانی سەرەکی: چارەسەری جۆرەکانی شێرپەنجە وەک شێرپەنجەی مەمک، سییەکان، پرۆستات، گەدە و سەر و مل. - بەکارهێنانی لاوەکی: لە هەندێک حاڵەتدا بۆ چارەسەری جۆرەکانی تری شێرپەنجە بەکاردێت. - مەرجەکانی ئامانج: خانە شێرپەنجەییە خێرا گەشە دەکەن. - سودەکانی چارەسەرکردن: یارمەتی دەدات بۆ بچووککردنەوەی قەبارەی tumor ەکە، درێژکردنەوەی تەمەنی نەخۆش و کەمکردنەوەی نیشانەکانی نەخۆشییەکە. • کاریگەرییەکانی دەرمان: - کات بۆ کاریگەری: لەوانەیە چەند هەفتەیەکی پێبچێت بۆ دەرکەوتنی کاریگەرییەکانی دەرمانەکە. - ماوەی کارکردن: ماوەی کارکردنی دەرمانەکە پشت دەبەستێت بە قەبارەی خوراکەکە و کاردانەوەی جەستەی نەخۆشەکە. - کارلێکەکانی دەرمان: لەگەڵ هەندێک دەرمانی تر کارلێک دەکات، بۆیە پێویستە ئاگاداری پزیشک بیت دەربارەی هەموو دەرمانێک کە بەکاریدەهێنیت. - مەودای چارەسەری: مەودایەکی دیاریکراوی هەیە کە دەبێت لەلایەن پزیشکەوە دیاری بکرێت بۆ ئەوەی کاریگەری هەبێت و زیانی نەبێت. • تایبەتمەندییە سەرەکییەکان: - تایبەتمەندی تایبەت: کاریگەری هەیە لەسەر دابەشبوونی خانەکان. - سوودەکانی: یارمەتیدەرە بۆ چارەسەری شێرپەنجە. - گرنگی کلینیکی: یەکێکە لە دەرمانە گرنگەکان لە چارەسەری چەندین جۆری شێرپەنجە. - پرۆفایلی سەلامەتی: وەک هەموو دەرمانێکی تر، دەکرێت کاریگەری لاوەکی هەبێت.
Ellence, Pharmorubicin
epirubicin
• زانیارییە سەرەتاییەکان: - پۆلێنکردنی دەرمان: دەرمانی دژە شێرپەنجە (Antineoplastic). - گروپی کیمیایی/چارەسەری: ئەنترە سایکلین (Anthracycline). - میکانیزمی کردار: Epirubicin کار دەکات بە تێکدانی DNA لەناو خانە شێرپەنجەییەکاندا، و ڕێگری دەکات لە زیادبوونیان. ھەروەھا کاریگەری ھەیە لەسەر ئەنزیمی تۆپۆئیسۆمەراز دوو (Topoisomerase II)، کە یارمەتی خانەکان دەدات لە ڕێکخستنی شێوەی DNA. ئەمەش دەبێتە ھۆی مردنی خانە شێرپەنجەییەکان. • تایبەتمەندییە دەرمانناسییەکان: - ڕێژەی مژینی: بە شێوەیەکی سەرەکی لە ڕێگەی IV بەکاردێت. - بەردەستبوونی زیندەیی: ١٠٠٪ لە ڕێگەی IV. - نیوە تەمەن: نزیکەی ٣٠-٤٠ کاتژمێر. - لوتکەی چڕیی پلازما: لە ماوەی چەند خولەکێکدا دوای IV administration. • بەکارهێنانی پزیشکی: - بەکارهێنانی سەرەکی: چارەسەری شێرپەنجەی مەمک. - بەکارهێنانی لاوەکی: چارەسەری شێرپەنجەی گەدە، ھێلکەدان، سییەکان، لیمفۆما و لوکیمیا. - مەرجەکانی ئامانج: خانە شێرپەنجەییەکان کە بە خێرایی گەشە دەکەن. - سودەکانی چارەسەرکردن: یارمەتی دەدات لە بچووککردنەوەی گرێ شێرپەنجەییەکان و ڕێگری دەکات لە بڵاوبوونەوەی زیاتر. • کاریگەرییەکانی دەرمان: - کات بۆ کاریگەری: چەند ھەفتەیەک. - ماوەی کارکردن: ماوەی کارکردنی دەرمانەکە پەیوەستە بە دۆخی نەخۆشەکە و ژمارەی ژەمەکان. - کارلێکەکانی دەرمان: دەکرێت کارلێک بکات لەگەڵ دەرمانەکانی تر، بۆیە گرنگە پزیشک ئاگادار بکرێتەوە سەبارەت بە ھەموو دەرمانەکان. - مەودای چارەسەری: مەودای چارەسەری Epirubicin زۆر نزیکە و پێویستی بە چاودێری بەردەوامە. • تایبەتمەندییە سەرەکییەکان: - تایبەتمەندی تایبەت: کاریگەری زۆرە بۆ سەر جۆرەھا شێرپەنجە، بە تایبەتی شێرپەنجەی مەمک. - سوودەکانی: یارمەتی دەدات لە کۆنتڕۆڵکردنی شێرپەنجە و باشترکردنی کوالێتی ژیانی نەخۆش. - گرنگی کلینیکی: یەکێکە لە دەرمانە سەرەکییەکان بۆ چارەسەری شێرپەنجەی مەمک. - پرۆفایلی سەلامەتی: کاریگەری لاوەکی ھەیە، بەڵام بە شێوەیەکی گشتی بەڕێوەدەبرێت بە چاودێری پزیشکی.
Adriamycin, Doxil, Rubex
doxorubicin
• زانیارییە سەرەتاییەکان: - پۆلێنکردنی دەرمان: دژە شێرپەنجە - گروپی کیمیایی/چارەسەری: Anthracycline - میکانیزمی کردار: Doxorubicin کار دەکات بە تێکدانی DNA لە خانە شێرپەنجەییەکاندا. ئەوە دەبێتە هۆی دروستبوونی کۆمەڵەکان کە DNA و ئەنزیمەکان دەبەستنەوە، ئەمەش دەبێتە هۆی وەستانی خانە شێرپەنجەییەکان لە گەشەکردن و زۆربوون. هەروەها کار دەکات وەک inhibitors topoisomerase II. • تایبەتمەندییە دەرمانناسییەکان: - ڕێژەی مژینی: چونکە intravenously بەکاردێت، مژینی ڕاستەوخۆیە. - بەردەستبوونی زیندەیی: 100% چونکە ڕاستەوخۆ دەدرێت بە خوێنبەردا. - نیوە تەمەن: نزیکەی 20-48 کاتژمێر. - لوتکەی چڕیی پلازما: دەستبەجێ دەگاتە لوتکە لە دوای injection. • بەکارهێنانی پزیشکی: - بەکارهێنانی سەرەکی: چارەسەری جۆرە جیاوازەکانی شێرپەنجە، لەوانە leukemia، lymphoma، شێرپەنجەی مەمک، شێرپەنجەی هێلکەدان، شێرپەنجەی میزەڵدان و sarcoma. - بەکارهێنانی لاوەکی: هەندێکجار بۆ چارەسەری نەخۆشییەکانی تر بەکاردێت. - مەرجەکانی ئامانج: خانە شێرپەنجەییەکان بە تایبەتی. - سودەکانی چارەسەرکردن: ڕێگری دەکات لە گەشەکردن و بڵاوبوونەوەی خانە شێرپەنجەییەکان. • کاریگەرییەکانی دەرمان: - کات بۆ کاریگەری: کاردانەوەی جەستە دەگۆڕێت بەپێی جۆری شێرپەنجەکە و ڕێژەی دەرمانەکە. - ماوەی کارکردن: لەناو جەستەدا بۆ چەند ڕۆژێک دەمێنێتەوە. - کارلێکەکانی دەرمان: لەگەڵ دەرمانی تر کارلێکی هەیە، بۆیە پێویستە ئاگاداری پزیشکەکەت بیت. - مەودای چارەسەری: مەودایەکی دیاریکراوی هەیە و پێویستە بە وریاییەوە بەکاربهێنرێت. • تایبەتمەندییە سەرەکییەکان: - تایبەتمەندی تایبەت: توانای بەهێزی هەیە لە تێکدانی DNA ی خانە شێرپەنجەییەکاندا. - سوودەکانی: دەتوانێت یارمەتیدەر بێت لە کۆنتڕۆڵکردن و کەمکردنەوەی شێرپەنجە. - گرنگی کلینیکی: یەکێکە لە دەرمانە سەرەکییەکان بۆ چارەسەری زۆرێک لە شێرپەنجەکان. - پرۆفایلی سەلامەتی: کاریگەری لاوەکی هەیە و پێویستە بە وریاییەوە بەکاربهێنرێت.