دەرمانەکان
سەرچاوەیەکی متمانەپێکراو بۆ زانیاری ورد لەسەر دەرمانەکان. دەرمان بەپێی جۆر، پۆل، یان ناو بگەڕە.
Non
4 دەرمان
Indocin, Tivorbex, Indocin SR
indomethacin
ئیندۆمێثاسین (Indomethacin) دەرمانێکی بەهێزە لە گرووپی دەرمانە دژە هەوکردنە نائەستێرۆیدییەکان (NSAIDs). ئەم دەرمانە کاردەکات بۆ کەمکردنەوەی ئەو هۆرمۆنانەی کە دەبنە هۆی دروستبوونی هەوکردن (Inflammation) و ئازار (Pain) لە جەستەدا. بە شێوەیەکی سەرەکی بۆ چارەسەرکردنی هەوکردنی توندی جومگەکان، ئازاری ماسولکەکان، و هەندێک جۆری تایبەتی سەرئێشە بەکاردێت.
سوستیڤا (Sustiva), ئیفاڤیرێنز (Efavirenz)
efavirenz
ئیفاڤیرێنز دەرمانێکی دژە-ڤایرۆسە کە سەر بە پۆلی ڕێگریکەرەکانی ڕیڤێرس ترانسکرێپتەیز (NNRTI) نیوکلێۆساید نییە. ئەم دەرمانە بەکاردێت بۆ چارەسەرکردنی هەوکردنی ڤایرۆسی کەمی بەرگری لەش (HIV-1) لە گەورە و منداڵاندا. ئیفاڤیرێنز یارمەتی کەمکردنەوەی بڕی ڤایرۆسی ئێچ ئای ڤی دەدات لە لەشدا و سیستەمی بەرگری لەش بەهێز دەکات، بەمەش مەترسییەکانی تووشبوون بە نەخۆشییەکانی پەیوەست بە ئایدز کەم دەکاتەوە. ئەم دەرمانە بە تەنیا بەکارنایەت بۆ چارەسەری ئێچ ئای ڤی، بەڵکو هەمیشە لەگەڵ دەرمانەکانی تری دژە-ڤایرۆسدا بەکاردێت وەک بەشێک لە چارەسەرێکی تێکەڵاو. ئیفاڤیرێنز چارەسەرێکی تەواو نییە بۆ ئێچ ئای ڤی و ناتوانێت ڕێگری لە بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسەکە بکات بۆ کەسانی تر.
Advil, Motrin, Nuprin, Midol, Nurofen
ibuprofen
ئایبوپڕۆفین دەرمانێکی دژەهەوکردنی ناسیتیرۆیدییە (NSAID) کە بە شێوەیەکی بەرفراوان بەکاردێت بۆ کەمکردنەوەی ئازار، دابەزاندنی پلەی گەرمی لەش (تا)، و کەمکردنەوەی هەوکردن. ئەم دەرمانە بەبێ ڕەچەتەی پزیشک (OTC) لە زۆربەی وڵاتان بەردەستە و یەکێکە لە باوترین دەرمانەکانی ئازارشکێن لە جیهاندا. ئایبوپڕۆفین بۆ چارەسەرکردنی چەندین حاڵەتی ئازار و هەوکردن بەکاردێت، وەک سەرئێشە، ئازاری ماسولکە، ئازاری پشت، ئازاری ددان، ئازاری سووڕی مانگانە، نیشانەکانی سەرما و هەڵامەت، و ئازاری جومگەکان کە پەیوەندییان بە هەوکردنی جومگەکانەوە هەیە. ئەم دەرمانە بە شێوەی حەب، کەپسول، شرووب، و کرێم بەردەستە، کە هەریەکەیان بۆ مەبەستی جیاواز بەکاردێن. گرنگە کە هەمیشە ڕێنماییەکانی بەکارهێنان و بڕی پێویست (دۆز) ڕەچاو بکرێت بۆ خۆپاراستن لە کاریگەرییە لاوەکییەکان.
Aspirin, Bayer Aspirin, Ecotrin, Bufferin, Anacin
acetylsalicylic acid
ئەسپرین (ئەسیتیل سالیسیلیک ئەسید) یەکێکە لە دەرمانە کۆن و بەربڵاوەکان کە سەر بە پۆلی دژە-هەوکردنە ناستیرۆیدییەکان (NSAIDs) و هەروەها وەک ماددەیەکی دژە-مەیین کاردەکات. • **فارماکۆلۆژی:** ئەسپرین کاریگەرییەکانی بەهۆی ڕێگریکردن لە ئەنزیمی سایکلۆئۆکسیجینەیز (COX-1 و COX-2) دەردەخات. ئەم ئەنزیمانە بەرپرسن لە دروستکردنی پرۆستاگلاندینەکان، کە ڕۆڵێکی سەرەکییان هەیە لە دروستبوونی ئازار، هەوکردن و تا. بە ڕێگریکردن لە COX-1، ئەسپرین هەروەها ڕێگری لە دروستبوونی ترۆمبۆکسان A2 دەکات لە پلاتێلێتەکاندا، کە ماددەیەکی گرنگە بۆ مەیینی خوێن. ئەم کاریگەرییە دژە-مەیینە بە شێوەیەکی هەمیشەیی (irreversible) دەبێت لەسەر پلاتێلێتەکان بۆ ماوەی ژیانی پلاتێلێتەکە (نزیکەی ٧-١٠ ڕۆژ). • **فارماکۆکینێتیک:** * **مژین (Absorption):** ئەسپرین بە خێرایی لە ڕیخۆڵە بچووکەکانەوە دەمژرێت، هەرچەندە بڕێکی کەمیشی لە گەدەدا دەمژرێت. بوونی خواردن لە گەدەدا دەتوانێت خێرایی مژین کەم بکاتەوە. * **دابەشبوون (Distribution):** بە خێرایی بەسەر شانەکانی جەستەدا دابەش دەبێت و دەتوانێت بەربەستی خوێن-مێشک و بەربەستی وەرسی تێپەڕێنێت. * **میتابۆلیزم (Metabolism):** لە جگەردا بە خێرایی دەگۆڕێت بۆ سالیسیلیک ئەسیدی چالاک، کە ئەویش خۆی دەگۆڕێت بۆ میتابۆلیتەکانی تر. * **دەردان (Excretion):** سالیسیلیک ئەسید و میتابۆلیتەکانی بە شێوەیەکی سەرەکی لە ڕێگەی گورچیلەکانەوە لە میزدا دەردەدرێن. نیوەتەمەنی دەردانی ئەسپرین کورتە (نزیکەی ١٥-٢٠ خولەک)، بەڵام نیوەتەمەنی سالیسیلیک ئەسید درێژترە (نزیکەی ٢-٣ کاتژمێر بۆ دۆزی ئاسایی، و زیاتر بۆ دۆزی بەرز). • **بەکارهێنانە کلینیکییەکان:** ئەسپرین بە شێوەیەکی بەربڵاو بەکاردێت بۆ کەمکردنەوەی ئازار، دابەزاندنی تا، کەمکردنەوەی هەوکردن، و گرنگتر لە هەموویان، بۆ ڕێگریکردن لە نەخۆشییەکانی دڵ و خوێنبەرەکان بەهۆی کاریگەرییەکەی لەسەر مەیینی خوێن. • **تایبەتمەندییە تایبەتەکان:** کاریگەری دژە-مەیینی ئەسپرین بەهۆی ڕێگریکردنی هەمیشەیی لە پلاتێلێتەکان، تایبەتمەندییەکی ناوازەیە کە لە زۆربەی NSAIDەکانی تر جیای دەکاتەوە. ئەمەش وای لێدەکات ببێتە دەرمانێکی سەرەکی لە ڕێگریکردن و چارەسەرکردنی نەخۆشییەکانی دڵ و خوێنبەرەکان.